FANDOM


Rodzaje literackieEdytuj

Rodzaj literacki - jest nadrzędny wobec gatunków literackich, zawiera ogólne zasady budowy dzieł literackich. Zasady te są wspólne dla dzieł z różnych epok literackich. Wyróżniamy trzy różne rodzaje literackie: dramat, epikę i lirykę.

DramatEdytuj

Dramat jest to jeden z trzech podstawowych rodzajów literackich. Charakteryzuje go dialogowość. Jest podzielony na akty i sceny. Obejmuje utwory przeznaczone w zasadzie do wystawiania na scenie. W dramacie występują osoby dramatu, czyli bohaterowie. To dzięki nim poznajemy świat przedstawiony w tekście, głównie z ich monologów i dialogów, a także dzięki didaskaliom.

EpikaEdytuj

Epika - inny z trzech głównych rodzajów literackich. Obejmuje utwory pisane wierszem lub prozą posiadające fabułę, która jest przedstawiona dzięki prowadzeniu narracji oraz wypowiedziom bohaterów.

LirykaEdytuj

Liryka - ostatni z trzech głównych rodzajów literackich. Obejmuje utwory najczęściej w wierszowanej formie. Charakteryzuje je emocjonalność i uczuciowość podmiotu lirycznego. Lirykę dzielimy na pośrednią i bezpośrednią.

Liryka pośrednia i bezpośredniaEdytuj

Liryka pośrednia - jest to liryka bezosobowa lub wprowadzająca do utworu elementy narracji oraz bohatera lirycznego;

liryka bezpośrednia - występuje tu sytuacja wyznania, w której podmiot wypowiada się w pierwszej osobie;

Tabela rodzajów literackichEdytuj

LIRYKA EPIKA DRAMAT
OSOBA MÓWIĄCA PODMIOT LIRYCZNY NARRATOR OSOBY DRAMATU
ŚWIAT PRZEDSTAWIONY AFABULARNOŚĆ FABUŁA AKCJA
STYL UTWORU MONOLOG LIRYCZNY NARRACJA 1.OS LUB 3.OS DIALOG, MONOLOG I DIDASKALIA

Gatunki literackieEdytuj

Gatunek literacki - zespół cech, reguł określających budowę poszczególnych dzieł literackich.

Najważniejsze gatunki należące do dramatuEdytuj

  • komedia - jej cechami są lekka i pogodna tematyka, zawiera komizm i szczęśliwe zakończenie;
  • tragedia - jej cechami są poważna tematyka zawierające tragiczne zakończenie, główni bohaterowie tragedii również są tragiczni;
  • dramat właściwy - dramat obyczajowo-psychologiczny, nie zawiera, ani szczęśliwego, ani tragicznego zakończenia;

Najważniejsze gatunki należące do epikiEdytuj

  • opowiadanie - krótki utwór prozatorski o niezbyt rozbudowanych elementach świata przedstawionego;
  • nowela - gatunek charakteryzujący się przejrzystością fabuły z wyraźnie zarysowanym punktem kulminacyjnym i puentą;
  • powieść - obszerny utwór epicki cechujący się wielowątkowością, zawiera epizody;
  • legenda - opowieść, w której realizm łączy się fantastyką;
  • mit - opowieść o bogach, wyjaśniająca powstanie świata;
  • baśń - epicki utwór fantastyczny o charakterze pouczającym, zawiera walkę dobra ze złem;
  • bajka - krótki utwór epicki o charakterze dydaktycznym, bohaterami często są uosobione zwierzęta;

Najważniejsze gatunki należące do lirykiEdytuj

  • sonet - utwór poetycki składający się z 14 wersów zgrupowanych w dwóch czterowierszach i w dwóch trójwierszach;
  • pieśń - utwór melodyjny, najczęściej o poważnej tematyce, zawiera refren;
  • hymn - uroczysta podniosła pieśń pochwalna;
  • fraszka - gatunek liryki utrzymywany w żartobliwej tonacji;
  • tren - gatunek poezji żałobnej, rozpamiętuje dokonania zmarłej osoby;
  • psalm - liryczny utwór modlitewny o podniosłym charakterze;

Dodatkowe informacje przydatne do tego tematuEdytuj

  • genologia - to nauka o rodzajach i gatunkach literackich;
  • fabuła - układ zdarzeń w utworze epickim;
  • akcja - układ zdarzeń w utworze dramatycznym;
  • didaskalia - tekst poboczny w dramacie;